Paintings

The Death of Marat

Tác phẩm “The Death of Marat” (Cái chết của Marat) là một nỗ lực toàn diện nhằm biến kẻ khát máu cuồng nhiệt thành người hùng xấu số hy sinh vì sự nghiệp cách mạng. Tập trung vào vấn đề chính trị đương thời, bức tranh dựa trên truyền thống được đặt ra hai thập kỷ trước bởi Benjamin West (1738-1820), tác giả của hoạ phẩm “The Death of General Wolfe” (1770, Phòng trưng bày Quốc gia, Ottawa) nhằm tưởng nhớ cái chết của Wolfe trong Trận chiến tại Quebec (1759). David đã từng vẽ một tác phẩm lịch sử, “The Tennis Court Oath” (1790-94, Bảo tàng Quốc gia tại Lâu đài Versailles), nhưng không thể hoàn thiện bức tranh do tình hình chính trị thay đổi. Đặc biệt, “sự đoàn kết” vì cách mạng – chủ đề chính của tác phẩm – đã không còn tồn tại và vào năm 1793, nhiều “anh hùng cách mạng” bị coi là những kẻ phản bội lại chính nghĩa. Người ta cũng nói điều tương tự về Marat, danh tiếng sau cái chết của ông đã suy giảm đáng kể khi cuộc Cách mạng ngày càng phát triển. Tuy nhiên, tài năng của David dưới vai trò là một họa sĩ chính trị, được chia đều ở cả hai mảng: nghệ thuật Hy Lạp và nghệ thuật Thượng Phục Hưng, đã mang đến sự sống, giá trị cho tác phẩm “The Death of Marat”, tách biệt với danh tiếng của Marat ngoài đời thực.

Sự thật đằng sau tác phẩm đã rõ ràng. Vào ngày 13 tháng 7 năm 1793, kẻ kích động bạo lực, nhà báo và bác sĩ tự phong người Thụy Sĩ Jean-Paul Marat (1743-93) – một trong những kẻ đứng đầu cuộc thảm sát tù nhân vào tháng 9 (1792) và triều đại Khủng bố – đã bị đâm tới chết trong bồn tắm bởi Charlotte Corday, một người thuộc gia đình Girondins. Corday đã vào được nhà của Marat bằng cách giả vờ cung cấp cho ông bản danh sách những người phản Cách mạng sống tại quê nhà của bà ở Caen. Vào 15 phút cuối của cuộc trao đổi, Marat cảm ơn và hứa sẽ xử tử những kẻ phản bội vào tuần tiếp theo, ngay lúc này, Corday đâm con dao nhà bếp dài 5 inch vào ngực ông dẫn đến động mạch cảnh bị cắt đứt. Marat tử vong chỉ sau vài giây do mất quá nhiều máu. (Corday không hề cố gắng chạy trốn và cô bị xử tử vài ngày sau.) Trên thực tế, Marat (xét trên mọi phương diện) là một nhà báo nổi loạn, đáng ngờ và luôn tự cho mình là đúng. Trong khoảng thời gian ông bị ám sát, ông là một trong những kẻ cầm đầu Montagnards – nhóm người có quan điểm chính trị cực đoan nắm quyền kiểm soát Ủy ban An toàn Cộng đồng.

Đáng tiếc cho ông – nhưng may mắn thay cho Corday – ông có vấn đề về da (có lẽ là bệnh Duhring – viêm da dạng Herpes), căn bệnh khiến ông luôn bị ngứa ngáy và cách duy nhất để giảm nhẹ triệu chứng là ngâm mình trong bồn tắm. Ông cũng đội một chiếc khăn xếp đã được ngâm trong giấm để giảm sự khó chịu trên da đầu. Chính bởi vì căn bệnh này mà ông thường xuyên sử dụng phòng tắm để làm việc và dành phần lớn thời gian của mình trong bồn tắm, viết những danh sách dài về những nghi phạm bị xét xử và hành quyết. Bức tranh tái hiện cảnh Marat trong những phút giây cuối đời, ngay sau khi ông bị đâm.

Tác phẩm “The Death of Marat” khiến cho Marat trở nên bất tử như một liệt sĩ, người anh hùng của nhân dân và nhanh chóng trở thành biểu tượng của cuộc Cách mạng Pháp. David đạt được kết quả này chính bởi ông đã tận dụng những chi tiết thường dùng trong các bức tranh tôn giáo về sự than khóc của Chúa Giê-su, hoặc cảnh về cuộc tử vì đạo của người theo đạo Thiên chúa.

Để bắt đầu, danh họa lược bỏ hết những chi tiết trang trí rườm rà trong phòng tắm lớn của Marat. Thay vào đó, David tạo ra một bối cảnh sân khấu giản dị với một khoảng trống tối tăm làm nền, trên đó Marat được phô bày trước khán giả. Đầu ông ngửa ra sau, khuôn mặt ông chìm trong ánh sáng dịu nhẹ. Marat đã trút hơi thở cuối cùng với nụ cười ngọt ngào và hạnh phúc trên môi. Tư thế của ông cũng như vết đâm của dao ngay dưới xương quai xanh, đều gợi nhắc đến những bức tranh về Chúa Giê-su sau khi được đưa xuống khỏi cây thập giá. Chiếc bút lông rơi khỏi tay ông và con dao dính máu được đặt ở gần đó. Áp dụng phong cách truyền thống trong chủ đề Pieta (Đức Mẹ sầu bi)* vào tác phẩm của mình, David đã biến một vụ ám sát lộn xộn và hỗn loạn thành một biểu tượng của sự tử vì đạo trong hoà bình. Ông đã khéo léo chỉnh sửa và thay đổi sự thật để ta không nhận ra bất kỳ sai sót nào. Mặc dù là một người tàn tật đang sống héo mòn, song trong bức tranh, Marat được khắc họa với cánh tay dài và cơ bắp khi chết. Tay phải của ông lủng lẳng, gợi nhớ đến Chúa Giê-su trong tác phẩm “The Entombment of Christ” (1601-3, bảo tàng Vatican) của Caravaggio. Làn da dính nước của ông mịn màng và không tì vết.

*Ví dụ, tác phẩm điêu khắc “Pieta” (1500, Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô, Rome) của Michelangelo

Bức thư của người ám sát mà ông cầm trên tay trái – thực tế không tồn tại – nói rằng: “Ngày 13 tháng 7 năm 1793. Marieanne Charlotte Corday gửi tới công dân Marat. Bởi vì tôi không hạnh phúc, tôi có quyền nhờ tới thiện chí của ông.” David đã tạo ra ảo tưởng rằng Marat luôn nhiệt tình giải quyết những bất bình. Hơn thế nữa, trên chiếc thùng gỗ cứng được sử dụng như một chiếc bàn nhỏ (một dấu hiệu của sự tuyên truyền khác), thay vì danh sách các nghi phạm bị hành quyết (thường thấy), chúng ta lại thấy một lá thư được cho rằng ông đã viết để yêu cầu trợ cấp tiền cho một góa phụ – người mẹ của năm đứa trẻ có chồng đã hy sinh cho cuộc Cách Mạng Pháp. Lại một lời nói dối “mùi mẫn” khác.

Được trưng bày lần đầu tại bảo tàng Louvre vào tháng 10 năm 1793, bức tranh đã được trao cho Hội nghị Quốc gia cộng hòa vào tháng sau đó. David đã có một bài phát biểu dài dòng kèm theo, đối lập sự đơn giản của bức tranh, tỏ rõ niềm tin rằng hình ảnh của vị anh hùng đã hy sinh vì tự do này sẽ trường tồn mãi mãi. Và danh họa đã đúng, “The Death of Marat” là một trong những bức tranh đáng nhớ nhất của ông. Để đảm bảo với người xem rằng Marat thực sự trông giống như Chúa Giê-su khi Người chết, ông đã cố tình lừa dối chúng ta về bản chất và đặc điểm của chủ thể (cái chết của Marat). Hay ta có thể hiểu rằng, ông đã áp dụng những phương pháp mà các nhà tuyên truyền ở khắp mọi nơi thường sử dụng.

Mặc dù ông được nhiều người ngưỡng mộ trong Triều đại Khủng bố (1793-4) (bản gốc của tác phẩm được treo trong hội trường của Đại hội Đại biểu Quốc gia, và các nhà lãnh đạo cấp tiến đã đặt hàng các bản sao và cả các bản khắc, để sử dụng như một phương pháp tuyên truyền) nhưng mức độ thực tiễn của bức tranh đã sớm giảm sút. Thật vậy, vào năm 1795, Marat không còn được yêu thích và bức tranh được trả lại cho David theo yêu cầu của chính ông. Tất nhiên, David đã đạt được vai trò mới: nhà biện hộ và tuyên truyền cho Napoleon. Những hình ảnh đẹp đẽ mà ông vẽ về Napoleon tuyên truyền sự vĩ đại, nhưng không có hình ảnh nào liên quan đến tình cảm cá nhân, kinh nghiệm trực tiếp, kiến ​​thức nghệ thuật, sự thành thạo trong cách xử lý chất liệu, sự khéo léo, niềm tin và sự phong phú đã làm nên nền tảng cho “The Death of Marat”. Sau khi Napoleon sụp đổ và chế độ quân chủ phục hồi, David lưu vong ở Bỉ. Dù nhận được nhiều lời mời nhưng ông không bao giờ trở lại Pháp. Sau khi ông qua đời, bức tranh gần như bị bỏ qua cho đến khi nó được các nhà phê bình nghệ thuật ‘khám phá lại’ sau 20 năm.

sᴏᴜʀᴄᴇ Visual Arts Cork
ᴛʀᴀɴsʟᴀᴛᴇᴅ ʙʏ Abilene
ᴇᴅɪᴛᴇᴅ ʙʏ Marguerite/Lily

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *