Paintings

Wanderer above the Sea of Fog

Bức tranh khắc họa hình ảnh một người đàn ông đứng trên mỏm đá, trông ra phía thung lũng được bao phủ bởi lớp lớp mây mù. Rặng núi phía xa nhô lên khỏi làn sương, tựa như những hòn đảo giữa vùng biển khơi.

Người đàn ông dường như đã leo lên ngọn núi và đang nhìn về phía vách đá tại độ cao mà anh đã chinh phục. Anh là một nhà thám hiểm – dẫu cho chúng ta có cảm giác như bị cuốn vào bức tranh bởi sự lãng mạn hơn là tính chuyên nghiệp. Cách tóc của nhân vật bay trong gió, dáng đứng đầy quý tộc với một chân chống về phía trước, vạt áo đuôi tôm cùng chiếc gậy đã chứng minh cho việc đây là một người thuộc tầng lớp trung lưu lựa chọn tận hưởng thiên nhiên hoang dã thay vì xã hội loài người.

Giống như rất nhiều tác phẩm hội họa khác của Caspar David Friedrich, họa sĩ người Đức theo trường phái Lãng mạn, bức tranh tập trung vào cảnh nhân vật chăm chú quan sát thiên nhiên. Người xem cùng ngắm nhìn, có lẽ từ vị trí cách một khoảng về phía sau, song vẫn tạo ra cảm giác đồng hành. Kỹ thuật này mang tên Rückenfigur – nghĩa là chủ thể được nhìn thấy từ phía sau, nhờ cách sắp xếp bố cục mà người xem có thể kết nối với khung cảnh.

Người đàn ông đang nghĩ gì khi đứng tại vị trí đó? Theo lẽ tự nhiên, từ phương diện tích cực, anh ta đã leo tới đỉnh vách đá này, với nỗ lực của mình, ắt hẳn anh đang nhìn ra cả thế giới, huy hoàng và đầy cảm hứng, vĩ đại và tôn quý.

Điều hấp dẫn ở bức tranh này là nó có thể được cảm nhận theo hướng đối ngược – với sự bi quan – mà vẫn hợp lý: một cá nhân mang đầy sự ngờ vực trông ra dãy núi rộng lớn bằng dáng vẻ khao khát. Nơi đây như một chiếc vạc của những làn sương mù xoáy ngay dưới chân anh ta. Anh đơn độc ở nơi này và trong không gian vô tận, anh nhận ra sự tồn tại mờ nhạt của bản thân.

Điều tạo nên thành công cho tác phẩm, theo tôi, nằm ở sự mơ hồ của những khả năng: một viễn cảnh vinh quang như thế này cũng có thể chực chờ mối đe dọa của một thảm kịch hay sự chối bỏ bản thân. Vậy cuối cùng anh ta đang nghĩ gì khi đứng đó? Thật khó có thể đoán được. 

Phong cảnh trong tranh của Friedrich luôn bao la; chúng thường u ám hoặc kỳ diệu. Con người thường đứng bên bờ vực, bờ biển, mép thung lũng hay ở trong một tình trạng khó khăn tiết lộ về những cuộc hành trình được thực hiện. Song, đó vừa là những chặng đường đi tìm giá trị của cuộc sống – hành trình của sự chiêm nghiệm – vừa là những cuộc du ngoạn thực sự . Biểu tượng hữu hình hơn của sự du ngoạn trong tranh của Friedrich là hình ảnh chiếc thuyền buồm, thường xuất hiện ở chính giữa hoặc ở phía xa. Những chiếc thuyền đó trở thành những yếu tố tạm thời khác, đến và đi như tia nắng, để con người được ngắm nhìn và lặng lẽ khao khát chúng.

Moonrise Over the Sea (1822) bởi Caspar David Friedrich

Xác định và khắc họa những sắc thái của thiên nhiên là nền tảng hội họa của Friedrich. Sinh ra vào năm 1774 ở thị trấn nơi bến cảng tại thành phố Greifswald, chủ thể đầu tiên của ông là bờ biển hoang dã Baltic ở phía đông bắc nước Đức. Dần dần, những bức tranh của ông bắt đầu bao hàm các biểu tượng thập giá, tòa nhà phong cách Gothic và các mô-típ sùng đạo phản ánh sự giáo dưỡng nghiêm khắc của phái Lutheran. Với những vật tượng trưng này, ông đã tìm ra phương tiện làm tăng tính mãnh liệt cho tranh phong cảnh đến mức độ mang nặng hàm ý. Ông thường “sáng tạo” các bức tranh của mình bằng cách kết hợp vài bản phác thảo từ các địa điểm khác nhau làm một, thi thoảng, ông còn sử dụng bản phác của các họa sĩ khác để lấp đầy cảnh mộng của mình. 

Friedrich dùng tranh phong cảnh như một cách thể hiện kinh nghiệm thâm thuý, được kết nối với lai lịch theo đạo Tin lành cú ông. Tuy nhiên, trong các tác phẩm đầu tay của ông, ta có thể thấy rõ ràng sự nhạy cảm tạo ra nhiều cảm xúc và những triển vọng hơn là chỉ mang tính sùng đạo. Các tác phẩm sau này của ông khám phá tinh thần của loài người theo mức độ toàn diện hơn khi nhân vật đối mặt với vẻ huyền bí và cô độc của những cảnh quan to lớn, tô điểm cho vẻ đẹp trầm ngâm của thiên nhiên trong tất cả sự hùng vĩ uy nghi và đáng sợ của nó. 

Wanderer above the Sea of Fog không phải là một cảnh quan thực tế mà là bức tranh tạo ra từ các mảnh ghép của nhiều nơi khác nhau mà Friedrich đã đến trong chuyến đi phác thảo băng qua Đức cùng Thụy Sĩ. Ví dụ, các chi tiết trên đỉnh đồi đá có thể được tìm thấy ở bản vẽ ngày 3 tháng 6 năm 1813 ở đồi Kaiserkrone, bang Sachsen của Đức.

Những mỏm đá nhô ra ở vùng hạ lưu của đồi Kaiserkrone

Friedrich quan tâm đặc biệt đến cấu trúc của bức tranh, vì vậy ông ngụ ý trong đó mục đích xây dựng nên đối tượng của sự vĩ đại siêu việt. Họa sĩ đã quen với Tỷ lệ Vàng, quy tắc hài hòa thẩm mỹ được lý giải bởi nhà toán học Luca Pacioli trong cuốn De Divina Proportione vào năm 1509. Friedrich ứng dụng nguyên tắc này cho cấu trúc của tác phẩm, chia phong cảnh thành hai phần trên và dưới chân trời, phù hợp với tỉ lệ toán học được đề ra bởi Pacioli.

Trong bức tranh, hai rặng núi nghiêng biểu diễn đường chân trời nằm vào đúng đường thẳng ngang của tỉ lệ vàng. Các rặng núi trượt nhẹ vào từ hai bên trái và phải, tập trung tại ngực của người đàn ông; vì vậy đầu và vai của anh ta vừa đủ ở trên đường ngang, tạo cho tác phẩm cảm giác mãn nhãn .

Toàn bộ bố cục trong tranh là cảnh sắc được tưởng tượng và lý tưởng hóa – một dấu hỏi lớn gây ra tâm trạng nghịch lý về sự lạc quan cao cả và nỗi cô đơn đáng sợ. Bởi đây là tác phẩm về sau,  Wanderer above the Sea of Fog không còn mang ý nghĩa sùng đạo – có lẽ ngoại trừ nguyên tắc nhân phẩm thông qua sự suy ngẫm, đức tin của một cá nhân có được nhờ sự chiêm nghiệm giá trị của sự tồn tại.

sᴏᴜʀᴄᴇ Medium
ᴛʀᴀɴsʟᴀᴛᴇᴅ ʙʏ Abilene
ᴇᴅɪᴛᴇᴅ ʙʏ Marguerite/Lily

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *